Modeli i politikanit të krishterë – sfidat në një shoqëri të shekullarizuar dhe multikonfesionale (II)

Dec 9 • Res socialis

Nga Ernesto PREZIOSI

 

Çfarë zhvillimi, çfarë ardhmërie

Jemi para një krize e cila kërkon ri-kuptim në kontekstin shoqëror dhe kulturor në ndërrim të madh, kuptimi i foljeve dhe koncepteve si politika, shteti, pushteti, demokracia, por edhe partia, sindikati… Ndryshimet që janë përmendur janë epokale dhe na detyrojnë që të pyetemi për të ardhmen, për rolin e politikës, organizimit shtetëror që do ta kemi në vitet e ardhshme. Ne si fetarë duhet të pyetmi për rolin e fesë në këtë gjendje të panjohur ku duhet të ri-mendohet lidhja fe – politikë. Ky lloj shqyrtimi është i domosdoshëm nga skenarët e ndryshimeve gjithnjë më planetare dhe pasojat që na përkasin për së afërmi, ku  vetë Shteti, vizioni i tij si pushtet, janë gjithnjë më të shekullarizuar. Filozofi Habermans në një intervistë thotë që “shekullarizimi i pushtetit të Shtetit” është arra e fortë e procesit të shekullarizimit; jemi në një gjendje “pas-shekullare” dhe duhet të shohim historinë, sot sidomos ballafaqohen arsyeja  dhe “ndërgjegjja fetare refleksive”.

Ka fenomene gjithnjë më të theksuar që mund t’i hetojmë si persona, që shënojnë shekullarizimin si proces në vazhdimësi. Ta përkujtojmë shkatërrimin  shkallor të përshpirtërisë popullore. Prapë Habermans na ndihmon ta kuptojmë si si nga kjo gjendje kanë “buruar” dy forma moderne specifike të ndërgjegjes fetare kundër saj; nga ana tjetër “feja  e reflektuar”  që na ballafaqon me fetë tjera, respekton njohurinë e gabuar të shkencës institucionale dhe pranon të drejtat njerëzore”

Para nesh hapet një vepër e madhe e ri-kuptimit mbi vlerat që i japin kuptim jetës, dhe njëkohësisht, një alfabetizim i ri i politikës, duke kërkuar të arrihet një shoqëri në të cilën grupet shoqërore, shtresat, klasat janë thellësisht të përziera dhe që s’është më e mundshme  vepra e ideologjizimit që e kanë zbatuar p. sh. në shekullin e tetëmbëdhjetë dhe nëntëmbëdhjetë; se dhe s’mund të llogaritet më ndikimi i Kishës në mënyrë të drejtpërdrejt në shtresat e gjëra popullore.

Hapet një skenari i ri në të cilin duhet menduar forma dhe mënyra të panjohura. Lidhur me ri-kuptimin e kulturës, është edhe një detyrë e madhe e ri-bashkimit të qytetarëve me qytet, njerëzit me politikë në kontekstin pluralist: është sfida e demokracisë që gjen forma të reja të pjesëmarrjes në kohën e internetit pa e humbur shpirtin e demokracisë, që është mënyra e vendosjes, por edhe mjeti i pjesëmarrjes.

 

Politika është një lloj bamirësie

Është një detyrë dhe ne si të krishterë kemi një pjesë të përgjegjësisë. Pse i krishteri duhet të merret me politikë dhe duhet të bëjë politikë? Themeli është në fjalën e Zotit, në përgjigjen që mund ta japim në pyetjen e Zanafillës: “a mos jam unë rojtari i vëllait tim” (Zan 4, 9). Për ne politika është bija e bamirësisë, e dashurisë së Zotit për njeriun, të urdhrit të dashurisë që kërkon ta duam të afërmin tonë si vetveten. Për këtë duhet ta konsiderojmë politikën një fushëveprim që na “detyron” si besimtarë.

Politika nuk është diçka e ndytë dhe nuk është vetëm për ata që merren me atë. Politika është  vullneti i përditshëm për të jetuar, duke ditur që jemi afër shumë vëllezërve, me dallim nga përgjigja e vëllait të famshëm, Kainit në tregimin e Zanafillës, ne nuk mund të themi që nuk e dimë ku është vëllai ynë, s’mund mos të kujdesemi për atë.

Themeli biblik i këtij angazhimi është urdhri “duaje të afërmin tënd si vetveten”. “Në zemrën e qenies njerëzore gërshetohen pandashëm lidhja me Zotin, i njohur si Krijues dhe Atë, burim dhe plotësim i jetës dhe shëlbimit, hapja e dashurisë konkrete ndaj njeriut, i cili duhet të trajtohet si vetvetja, edhe nëse është kundërshtar” (khs. Mt 5, 43-44). Në brendinë e njeriut thadrohet përfundimisht angazhimi për drejtësi dhe solidaritet, për ndërtimin e jetës shoqërore, ekonomike dhe politike sipas planit të Hyjit.

Për të krishterët politika lind nga njohja e bijve dhe vëllezërve; shi për këtë është një formë e dashurisë, shi për këtë është një formë e “lartë” e dashurisë, siç e kanë përsëritur Piu XI dhe Pali VI, sepse mundëson ndërhyrjen atje ku dashuria e thellë kërkon si asistencë, ndihmë, si Caritas, dhe s’mund të jetë e efektshme pa këtë. Ajo ndërhyn si pritë, ndihmon nevojën, anësimin, varfërinë, politika është dashuri që ndërhyn gjithnjë, sepse është mundësia e vetme për të bërë zgjedhje që mund ta eliminojnë shkaqet që shkaktojnë varfërinë, nevojat dhe  emargjinimin. Vetëm politika, për t’u kuptuar, mund ta zbatojë ndonjë sistem tjetër tatimor, duke shpërndarë në mënyrë më të drejtë të pasurive, jo për t’i sunduar të tjerët, dhe vetëm politika mund ta konkretizoi sistemin e arsimit që formon personin , një shëndetësi që kujdeset për të gjithë etj…Mu për këtë s’mund ta lëmë politikën në vete, por duhet të marrim pjesë, të jemi pjesëmarrës, sepse politika në të gjitha nivelet të marrë fuqi dhe t’i  caktojë proceset e zhvillimit në drejtësi dhe në solidaritet. Është e qartë se nevoja e reformës themelore për t’i liruar resurset e nevojshme për rritje, promovim, ripërtëritje, krijimin e mundësive të punësimit për rini, për administrimin publik sa më të suksesshëm, për ndërrimin e institucioneve dhe  ligjeve zgjedhore. Këto janë detyrat e politikës.

Lidhja mes bamirësisë dhe drejtësisë: e mira e përbashkët dhe solidariteti

Shtylla e angazhimit shoqëror-politik e të krishterit është dashuria. Kështu e përmbledh Përmbledhja Shoqërore e Kishës: “Vetëm dashuria mund ta ndërrojë plotësisht njeriun. Ndërrimi i tillë nuk domethënë asgjësimi i dimensioneve tokësore në një përshpirtëri zhgënjyese. Kush mendon të formohet sipas virtytit mbinatyror të dashurisë pa pasur parasysh themelin natyror përgjegjës, që përfshin detyrat e drejtësisë, mashtron vetveten: Dashuria paraqet urdhrin më të madh shoqëror. Ajo nderon tjerët dhe të drejtat e tyre. Kërkon zbatimin e drejtësisë dhe vetëm ajo na aftëson për këtë. Ajo frymëzon jetën dhe bëhet dhuratë në vete: ”Kushdo që mundohet ta ruajë  jetën e vet, do ta humbasë, e kush ta  humbasë, do ta ruajë” (Lk 17, 33).

Ka pasur shumë intervenime të magjisterit që nga periudha historike, së paku duke u nisur nga Mater et Magistra e Gjonit XXIII në vitin 1963, që i kanë nxitur të krishterët dhe njerëzit vullnetmirë për angazhim të bartjes së Ungjillit nëpërmjet promovimit njerëzor në rrethe të ndryshme të jetës njerëzore. Kriteret themelore janë:

  • Barazia themelore e të gjithë njerëzve dhe thirrja në bashkim për mbarë “familjen njerëzore”;
  • Qëllimi i përgjithshëm i të mirave dhe funksionimi shoqëror i pronës;
  • Qendra e personit njerëzor dhe “primati i njeriut mbi punë dhe i punës mbi kapital”;
  • Objektivi themelor i angazhimit shoqëror për të gjithë të krishterët, jashtë përgjegjësive të rëndësishme eventuale të disave edhe në nivelin profesional e jo vetëm politik, është e mira e përbashkët sipas definicionit të saj në doktrinën shoqërore të Kishës. Veglat për arritjen e të mirës së përbashkët janë politika dhe solidariteti.
  • Gjon Pali II thekson se vegla më e përshtatshme për çdokënd për arritjen e të mirës së përbashkët është solidariteti. “Nuk është ndonjë ndjenjë e zbraztë e dhembshurisë apo mallëngjim sipërfaqësor për të zezat e njerëzve, afër apo larg. Përkundrazi, është përcaktim i vendosur për të qëndruar rreth të mirës së përbashkët: ose për të mirë të secilit dhe të të gjithëve, sepse të gjithë ne jemi përgjegjës për të gjithë.” (SS, n. 38). Solidariteti, pra, ka në një anë kuptim fetar, si vegël për arritjen e të mirës së përbashkët dhe shprehje e dashurisë, në anën tjetër është një vlerë qytetare dhe bëhet shtyllë shoqërore, me qëllim të ndërtimit bashkëjetesën e mirë në kontekste të kulturave dhe feve  të ndryshme. Duhet ta rikuperojmë kuptimin qytetar të solidaritetit, që shpesh herë mendohet vetëm si detyrë për t’i ndihmuar ata që kanë më pak, ose, sipas vështrimeve bashkëkohore, si qëndrim i zemrës. Solidariteti duhet të mbështetet para të gjithave mbi angazhimin për drejtësi. Koncili në Dekretin mbi apostolatin e laikëve kërkon: “para së gjithash të përmbushen detyrimet e drejtësisë, me qëllim që  të mos u jepet si dhuratë dashurie ajo që është e detyrueshme si drejtësi” (AA, n. 8). Është një vërejtje e dobishme dhe domosdoshme për të krishterë – që i bashkon me të gjithë njerëzit, edhe me ata që nuk besojnë, që punojnë çdo ditë për zgjidhjen e problemeve të drejtësisë dhe të shoqërisë – që ta bëjnë konkrete këtë kusht, drejtësinë, të cilën me të drejtë Pali VI  e definonte “masa më e vogël e dashurisë.” (Pali VI, Homelia në meshën për “Ditën e zhvillimit, Bogota, 23 gusht 1968). Kjo është perspektivë për një qëndrim rrënjësor, që papa Françesku e paraqet në enciklikën Laudato si: ndërrimi i paradigmës së zhvillimit, botëkuptimin ekonomik që e udhëheq. “Paradigma teknokratike – shkruan Bergoglio – për kah natyra synon hegjemoninë mbi ekonominë dhe politikën. Në këtë mënyrë, ekonomia merr çdo zhvillim teknologjik në dobi të përfitimit, pa u kujdesur për pasoja negative për njerëz dhe ambient”. Kjo paradigmë duhet të tejkalohet me inteligjencën e re të sistemit.

(vazhdon)

Referencat i ka hjekur redaksia

———————-

Ligjëratë në Tribunën “I krishteri dhe shoqëria”. Rezidenca e Ipeshkvisë së Kosovës, Prishtinë, 27 nëntor 2015. Përktheu nga italishtja: Don Lush Gjergji.

Shpërndaje

Comments are closed.

« »