Pesë rrugët e ekzistencës së Hyjit

Jun 7 • Këndvështrime

Nga Don Anton UKA

Shumë herë, edhe në ditët tona, shkencëtarë, filozofë dhe studiues të fushave të ndryshme flasin, shkruajnë dhe propagandojnë në forma dhe në mënyra të ndryshme se: Nuk ka Zot dhe si pasojë e kësaj nuk ka jetë pas vdekjes.    

Pohimi drastik: Nuk ka Zot!, Shkrimi i shenjtë thotë se del nga zemra e të marrit, e të verbrit, e atij që nuk dëshiron të dijë e as të shikojë bukuritë dhe mrekullitë e Hyjit, që haptas flasin për praninë e Tij në botë dhe në brendësinë e njeriut (khs. Ps 14, 1).

Gjatë historisë së njerëzimit njerëzit e grupeve të ndryshme shoqërore, politike, si dhe ideologji të ndryshme, kanë propaganduar idenë e mosekzistencës së Hyjit. Por, historia dëshmon se të gjitha këto grupe dhe ideologji kanë marrë fund, ndërsa, dëshira, kushtimi dhe përkushtimi për ta njohur dhe dashur Hyjin, ka mbetur dhe do të mbetet gjithmonë e thadruar në zemrën dhe në mendjen e njeriut. Është vërtetuar se asnjë sistem njerëzor nuk do të mund ta çrrënjosë nga jeta e njeriut dëshirën për ta kërkuar dhe takuar Hyjin e gjallë. Kjo dëshirë, përsiatje, kërkim dhe kjo nevojë e njeriut për ta njohur Zotin, është një ndër shenjat më evidente se Zoti ekziston dhe se mund të njihet. Ne si të krishterë mund dhe duhet të themi se shenjat që dëshmojnë më së miri ekzistencën e Hyjit janë: bota, njerëzit, kafshët, bimët dhe gjithçka që shihet në qiell dhe në tokë. Por, duhet theksuar se ekzistenca apo mosekzistenca e Hyjit ka qenë dhe mbetet çështje diskutimi për shumë filozofë dhe teologë, besimtarë dhe jobesimtarë.

Shën Toma i Akuinit, duke mësuar për pesë rrugët e ekzistencës së Hyjit, jep një kontribut të madh në këtë fushë, me qëllim që të ndihmojë besimtarët dhe jobesimtarët në besimin dhe mosbesimin e tyre.

  1. Rruga e parë është rruga kozmologjike: Konstatimi i ekzistencës së lëvizjes është vërtetim se çdo gjë që lëviz, është e lëvizur nga një gjë tjetër e kështu me radhë. Për të mos rënë në regres duhet supozuar ekzistenca e një motori të palëvizshëm, e ky është Hyji. Pra, Hyji është Ai motori i palëvizshëm që bën të lëvizë çdo gjë.
  2. Rruga e dytë është shkaku efikas: Çdo gjë e ka një shkak që është efekt i një shkaku tjetër. Për ta evituar regresin, duhet të ekzistojë një shkak jo i shkaktuar, e ky është Hyji.
  3. Rruga e tretë është kontingjenca (e përkohshmja) apo rastësia: Meqë krijesat e rastësishme mund të jenë ashtu sikurse mund edhe të mos jenë, duhet ta kenë shkakun në një entitet të nevojshëm, e ky është Hyji.
  4. Rruga e katërt është shkallët e përsosmërisë: Në botë ekziston një shkallë hierarkike e gradave të ndryshme. Kjo nënkupton se ekziston një qenie, që duke pasur të gjitha këto grada përsosmërie, mund të jetë shkaku i tyre, e ky është Hyji.
  5. Rruga e pestë është qëllimshmëria: Çdo gjë në botë është e orientuar drejt një qëllimi, por duhet të ekzistojë një inteligjencë rregulluese, ku çdo gjë e ka qëllimin e vet të fundit, e ky është Hyji.

Pasi përshkuam shkurtimisht pesë rrugët që dëshmojnë ekzistencën e Hyjit, mund të pohojmë se e tërë filozofia dhe teologjia e Shën Tomës së Akuinit mund të konsiderohet një provë apo një vërtetim i ekzistencës së Hyjit.

Edhe pse kontributi i shumë njerëzve të mençur në ndihmë për ta njohur dhe kuptuar ekzistencën e Hyjit është jashtëzakonisht i madh, sërish shumë njerëz janë indiferent ndaj fesë dhe çështjes së Hyjit.

Ndërsa në të kaluarën ambienti ku jetonin të krishterët ishte krejtësisht i krishterë e të pafetë duhej ta justifikonin mosbesimin e tyre; sot ambienti dhe kultura, për fat të keq, nuk është aspak e krishterë dhe nuk favorizon besimin dhe të praktikuarit e fesë, kështu që të krishterët janë të thirrur, e gati-gati të detyruar, të justifikojnë dhe të deklarojnë besimin dhe fenë e tyre.

Çfarë ndodh kur njeriu jeton sikur Zoti të mos ekzistonte fare? Papa Benedikti XVI përgjigjet kështu: “Nëse Hyji nuk mbetet në qendër, njeriu e humb vendin e tij të drejtë dhe nuk e gjen më Atë as në krijim as në marrëdhënie me të tjerët”. Pra, njeriu që nuk i beson Zotit, ndjehet i humbur, i pakuptimtë dhe i paaftë të jetojë në marrëdhënie me natyrën dhe me njerëzit që e rrethojnë.

Përballë një skepticizmi, dyshimi dhe indiference ndaj ekzistencës së Zotit, duhet pyetur: Cilat janë përgjigjet e fesë që do të ndihmonin besimin e njeriut në Zotin? Papa Benedikti XVI përgjigjet: “Bota, njeriu dhe Zoti”. Kështu që është shumë e nevojshme që njeriu në ditët e sotme të ndihmohet të sodisë krijimin, bukurinë dhe strukturën e tij; rizbulimi i njeriut të brendshëm do të ishte për vetë njeriun një ndihmesë dhe nxitje e madhe për t’u afruar më tepër nga Hyji. Aftësia për t’u ndalur dhe për ta parë etjen e madhe që bartim brenda vetes, e që është shenjë se jemi të thirrur nga Dikush dhe për Dikë tjetër, dhe bindja se vetëm Ai mund ta shuajë këtë etje, është vlerë që duhet kultivuar vazhdimisht edhe pse mentaliteti i kohës në të cilën jetojmë, mundohet ta na privojë nga një gjë e tillë. Në të njëjtën katekezë Benedikti XVI thoshte: “Rruga që shpie në njohjen dhe në takimin me Hyjin, është rruga e fesë. Feja nuk është shmangie apo ikje nga realiteti, por rrugë e privilegjuar për ata që jetojnë në indiferencë dhe në dyshim”.

Lirisht mund të themi se pohimi Nuk ka Perëndi është jashtë çdo logjike. Ati i Kishës Asterio Predikatar këtë pohim drastik e shpjegonte kështu: “Nëse nuk ekziston themeli, si mund të qëndrojë ndërtesa? Nëse nuk ekziston kalluma, si mund të qëndrojë anija? Pa kapitenin, si mund të vazhdojë lundrimi i anijes? Pa ndërtuesin, si mund të ndërtohet ndërtesa? Pa arkitektin, si mund të ndërtohet qyteti? […] Pa skulptorin, si mund të realizohen statujat e njerëzve? Nëse askush nuk e ka sjellë dritën, kush mund ta japë dritën? Nëse askush nuk është në gjendje të japë dritën, kush i ka vendosur në qiell yjet? Pra, ekziston një Krijues, dëshmia e gjallë e të cilit është vetë krijimi”./drita.info

Shpërndaje

Comments are closed.

« »