Sinkretizmi religjioz dhe sfidat e tij

Nov 22 • Opinion

Nga Don Anton UKA

Sinkretizmi religjioz është një realitet gjithnjë e më i pranishëm në shoqërinë tonë shqiptare, si dhe në vendet me kulturë perëndimore apo të krishterë. Ai duke u thirrur në njohjen e doktrinave, kulturave dhe religjioneve të ndryshme, me qëllim që të ndihmojë bashkëjetesën mes njerëzve, në besimtarët tradicional po shkakton konfuzion të madh, sidomos kur bëhet fjalë mbi çështjet dhe argumentet që ndërlidhen me jetën, vdekjen, trupin, mendjen dhe shpirtin e njeriut.

Një nga temat shumë të përfolura në kohën tonë është edhe ajo e ri-inkarnimit të shpirtit. Sfida e re e njeriut “modern” është informimi i shpejtë, sipërfaqësor, i pjesshëm apo edhe i gabuar mbi gjërat, rrymat e ndryshme të të menduarit, format e të besuarit, traditat, kulturat, historinë e asaj që duhet ta studiojë. Cili është mësimi dhe qëndrimi i Kishës në lidhje me ri-inkarnimin?

Para se të përgjigjem drejtpërdrejtë mbi këtë pyetje, e konsideroj të arsyeshme të bëj një hyrje të shkurtër mbi këtë tematikë kaq të thellë dhe shumë delikate, me qëllim që lexuesi t’i kuptojë dallimet që ekzistojnë mes mësimeve të religjioneve dhe sekteve të ndryshme, sidomos të atyre lindore, dhe atij të besimit të krishterë, e më konkretisht të doktrinës së Kishës Katolike.

Tematika dhe problematika e ri-inkarnimit nuk është një argument i vonshëm, d.m.th. vetëm bashkëkohor, ashtu siç disa mendojnë, por e ka zanafillën e vet në religjionet e lashta lindore, konkretisht në Indi, qysh në shekullin e IX-të para Krishtit. Ai ka lindur si pasojë e paqartësisë së dallimit mes natyrës njerëzore dhe asaj shtazore, meqë të dyja marrin frymë dhe jetojnë.

Kjo çështje është e pranishme edhe në mendimin e filozofisë së lashtë greke të shekullit VI-të para Krishtit dhe është trajtuar nga filozofë të famshëm si Pitagora, Platoni, Plotini, të cilët mësonin se shpirtit duhet t’i jepej pafajësia e origjinës, siç e kishte para se të vinte për të banuar në trupin njerëzor.

Këto ide, mendime dhe interpretime të larmishme, në lidhje me ri-inkarnimin, janë bartur gjatë shekujve dhe kanë gjetur hapësirë në sekte të shumta pseudo-religjioze perëndimore, sidomos te ajo e New Age (Era Re), që, të frymëzuara nga religjionet lindore, kanë marrë dhe grumbulluar disa të vërteta të pjesshme nga religjionet tjera, mes tyre edhe nga ai i krishterë, me qëllimin e vetëm që të krijohej ajo që Papa Benedikti i XVI-të e quante: Relativizëm religjioz. Kjo për njeriun e digjitalizuar të botës post-moderne, hedoniste dhe materialiste të shoqërive tona perëndimore nënkupton shkrirjen e të vërtetave themelore të fesë, në pseudo të vërteta, sipas të të cilave Hyji, Kisha, sakramentet, përkatësia dhe praktika fetare nuk kanë më kuptim.

Religjionet dhe sektet fetare që promovojnë teorinë e ri-inkarnimit mbështesin idenë se shpirti është pjesë e Hyjit apo vetë Hyji, që do të thotë se shpirti nuk konsiderohet si i krijuar nga Zoti. Nga kjo del se religjionet e tilla e konsiderojnë Hyjin si një Energji kozmike, si një Hyj jo personal, mësim ky që është në kundërshtim të plotë me atë që mëson Libri i shenjtë i të krishterëve: Bibla. Sipas Biblës, librit themelor mbi të cilin mbështetet doktrina dhe morali i Kishës katolike, Hyji nuk është një fuqi kozmike, nuk është një Hyj jo personal, por, përkundrazi, Hyji i Biblës është një Hyj i gjallë, një Hyj që vepron, flet, intervenon, krijon, shikon, dëgjon, ndërmjetëson, ka ndjenja, bekon dhe kujdesohet për shpëtimin e njeriut si bashkësi dhe individ (krh. Zan 1, 28; Dal 3, 7; Jer 31, 20). Ndërsa, njeriu, gjithmonë duke iu referuar këndvështrimit biblik, nuk është pjesë e Hyjit, por vetëm krijesë, që në intimitetin e tij e kërkon pajtimin dhe bashkimin me Krijuesin e vet (krh. Zan 2, 7; 2 Kor 5, 20).

Religjionet që mbështesin ri-inkarnimin pohojnë se shpirti është inkorporuar në trupin njerëzor, pasi që si qenie të gjallë më parë ka jetuar në një tjetër, mësim ky krejtësisht në kundërshtim me atë që thotë dhe mëson Bibla. Pikërisht për këtë arsye Shkrimi shenjt dëshmon se shpirti ynë nuk ka ekzistuar në një trup tjetër, para se të ishte në trupin tonë, për faktin se është krijuar nga Hyji së bashku me trupin. Kështu Bibla largon çdo dyshim në lidhje me para-ekzistencën dhe pas-ekzistencën e shpirtit tonë në ndonjë trup tjetër. Bibla tregon qartë për ekzistencën e Parajsës dhe të Ferrit si dhe për mundësinë reale që shpirti i njeriut të përfundojë në njërën apo tjetrën gjendje. Dëshmia më e mirë e kësaj janë fjalët e Jezusit drejtuar cubit të penduar: “Sot do të jesh me mua në Parajsë” (Lk 23, 43). Bibla në asnjë mënyrë nuk le të kuptojmë që shpirti ynë, pas vdekjes, kalon në ndonjë trup tjetër njerëzor apo shtazor. Mësim tjetër biblik, shumë i rëndësishëm, në lidhje me këtë, është shëmbëlltyra e Jezusit mbi njeriun e pasur dhe Lazrin skamnor, e cila na jep një vizion të qartë se çka do të ndodhë me shpirtin e njeriut pas kësaj jete tokësore (krh. Lk 16, 19-31).

Religjionet dhe sektet që e mbështesin idenë e ri-inkarnimin mësojnë se rrethanat e jetës së njeriut, d.m.th. gjërat e mira dhe të këqija, gjërat e këndshme dhe të pakëndshme që mund t’i ndodhin, nga fakti se kemi lindur në një familje të pasur apo të varfër, të shëndetshme apo të pashëndetshme, nuk janë asgjë tjetër, veçse pasojë e veprimeve të tija të bëra në jetët e mëparshme. Në lidhje me këtë Shkrimi i shenjtë mëson: “Zoti i drejton hapat e njeriut; e si atëherë njeriu mund ta dijë udhën e vet?” (Fu 20, 24). Kështu lindja jonë në ketë realitet, e jo në një tjetër, në ketë gjendje, e jo në një tjetër, assesi nuk është pasojë e një jetë të jetuar më parë, e as pasojë e mirësisë apo e mëkatit të prindërve tanë, por varet tërësisht nga Zoti krijues dhe dhurues i çdo jete njerëzore e që Jobi më së miri e dëshmoi me fjalët: “Nëse nga dora e Hyjit i pranojmë të mirat, pse s’do t’i pranojmë të këqijat?” (Jb 2, 10). Pra. në Shkrimin e shenjtë edhe sprovat dhe të këqijat paraqiten si realitete, të cilat Hyji ia lejon përvojës njerëzore, me qëllimin që çdo gjë të shërbejë për kthimin dhe shëlbimin e tij. Shembulli dhe figura më eminente, që dëshmon se vuajtjet tokësore nuk janë pasojë e një të keqeje apo mëkati të mëparshëm, është ajo e Jezusit, i cili me dashuri dhe besnikëri pranoi vuajtjen, mundimin, kryqin dhe vdekjen për lirimin dhe shëlbimin e njeriut.

Religjionet dhe sektet që mbështesin ri-inakrnimin mësojnë se pas vdekjes së trupit të njeriut, shpirti i tij do të vazhdojë vazhdimisht të ri-mishërohet në trupa tjerë, me qëllim që t’i gëzojë frytet e veprimeve të veta ose të paguajë (vuajë) për veprat e këqija. Edhe në lidhje më këtë Bibla ka qëndrim diametralisht të kundërt dhe më shumë referenca dëshmon shpërblimin që Hyji ua bën njerëzve për veprat e tyre të mira, sikurse që njëkohësisht e ruan edhe ndëshkimin ndaj keqbërësve të vet (krh. Kol 3, 25). Megjithatë, duhet theksuar gjithashtu se në këto sekte dhe religjione ekziston shpresa që një ditë ky proces i ri-inkarnimit të shpirtit do të përfundojë, edhe pse ka edhe prej atyre që pohojnë se nuk do të përfundojë kurrë. Edhe në lidhje me këtë Bibla është më së e qartë kur pohon: “Jemi gjithmonë plot shpresë edhe pse e dimë se derisa të banojmë në këtë trup, jemi të mërguar, larg Zotit; sepse jetojmë në fe e jo në pamje të Zotit. Për këtë arsye edhe jemi plot shpresë e më fort dëshirojmë ta lëmë banesën e këtij trupi për të banuar te Zoti. Prandaj, edhe mundohemi me gjithë shpirt t’i pëlqejmë Zotit, qoftë duke qëndruar në banesën tonë, qoftë edhe duke e lënë atë, sepse të gjithëve na duhet të dalim në gjyq para Krishtit, që secili të marrë shpërblimin për veprat që ka bërë gjatë jetës së vet në trup, qoftë për të mira, qoftë për të këqija (2 Kor 5, 6-10).

Nga kjo pjesë biblike kuptojmë se shpërblimin, si për të mira ashtu edhe për të këqija, do ta marrim prej Zotit, në jetën pas vdekjes, e jo në ndonjë jetë tjetër tokësore, të ri-inkarnuar. Kështu që gjykatësi ynë i drejtë dhe i mëshirshëm do të jetë vetëm Hyji, e kurrsesi një jetë tjetër e panjohur dhe tokësore.

Si pasojë e kësaj, religjionet dhe sektet që promovojnë idenë e ri-inkarnimit, mësojnë se njeriu, në qoftë se dëshiron të lirohet nga procesi i ri-inkarnimit, duhet ta praktikojë yogën. Yoga është një kompleks i teknikave – ushtrimeve asketike, e pranishme veçanërisht në përshpirtërinë hinduiste dhe budiste, përmes të të cilave njeriu synon të arrijë emancipimin dhe përsosmërinë fizike, psikike dhe shpirtërore. Pra, është një formë meditimi i përqendruar mbi vetveten, ku rritja, përsosmëria dhe shenjtëria shihet si një angazhim vetëm personal.

Praktikisht, këtu kemi të bëjmë me tentativën e vetë-shërimit dhe të vetë-shëlbimit të njeriut. Sipas këtij propozimi, njeriu nuk ka nevojë për Zotin, as për faljen dhe dashurinë e Tij. Për besimin e krishterë, asketika apo, më mirë të themi, përpjekjet e ndryshme të njeriut për ta arritur përsosmërinë dhe shenjtërinë, që karakterizohen nga meditimi, kundrimi, pendesa, lutja dhe adhurimi i pranisë së Hyjit, nuk janë shkëputje nga Zoti, por forma bashkëpunimi dhe bashkëudhëtimi me Zotin dhe drejt Zotit. Pra, njeriu nuk konsiderohet vetëshërues dhe vetëshëlbues, por përmes të tilla formave të asketikes paraqitet si ai që ka nevojë për Krijuesin e vet, apo për Dikë që e dëgjon, e pranon, e falë, e do, e shëron dhe e shëlbon. Ky është vizioni teologjik dhe antropologjik i Biblës mbi njeriun dhe mbi fatin e tij, që në flinë e Pashkëve të Krishtit paraqet plotësimin dhe shenjtërimin e të gjithë atyre që më fe besojnë dhe shpresojnë në dashurinë, në faljen dhe në premtimet e Tija (krh. Heb 10, 1-40)./drita.info

Shpërndaje

Comments are closed.

« »