Fratelli tutti – Të gjithë vëllezër V – Kronologjia dhe përmbajtja e Enciklikës

Nov 7 • Opinion, Res socialis

Nga Don Mikel Sopi

 

Kreu 6: Dialogu dhe mirësia shoqërore

Dialogu respekton, lejon dhe kërkon të vërtetën, dialogu lind kulturën e takimit. Në këtë mënyrë, takimi i tillë bëhet mënyrë jetese, pasioni dhe dëshire. Nga ky ambient, ai që flet ka mirësjellje, i njeh dhe i respekton të tjerët. Afrimi, shprehja, dëgjimi, kujdesi për njëri-tjetrin, njohja e njëri-tjetrit, përpjekja për ta kuptuar, kërkimi i gjuhës së përbashkët, e gjithë kjo përmblidhet në foljen “bisedë” (FT 198). Një vend rritet kur pasuritë e tij të ndryshme kulturore flasin në mënyrë konstruktive me njëri-tjetrin, si: kultura popullore, kultura universitare, kultura rinore, kultura artistike dhe teknologjike, kultura ekonomike, kultura familjare dhe ajo mediatike (FT 199).

Dialogu shoqëror autentik presupozon aftësinë për të respektuar këndvështrimin e tjetrit, duke pranuar mundësinë e përfshirjes së besimeve ose interesave të ligjshëm (FT 203). Që shoqëria të ketë një të ardhme, ajo duhet të zhvillojë një respekt të sinqertë për të vërtetën e dinjitetit njerëzor. Shoqëria në vete është fisnike dhe e respektuar (edhe) për arsye se ajo e ushqen dhe nxit kërkimin e së vërtetës dhe lidhjen e saj me të vërtetat themelore (FT 207). Ndërsa relativizmi, thekson Papa (në FT 209), rrezikon që të fuqishmit ose më të shkathtët të arrijnë të imponojnë një të vërtetë të jetës së supozuar.

Në një shoqëri pluraliste, dialogu është mënyra më e përshtatshme për të njohur atë që duhet gjithmonë të afirmohet dhe respektohet, dhe atë që tejkalon pëlqimin e rastit. Ekzistojnë disa vlera të qëndrueshme që i japin forcë dhe qëndrueshmëri etikës shoqërore (FT 211). Dinjiteti i të tjerëve duhet të respektohet në çdo situatë, sepse në te ekziston një vlerë që tejkalon gjërat materiale dhe gjitha rrethanat, dhe që kërkon që ata të trajtohen me kujdes (FT 213). Jeta është arti i takimit.

Dhe vërtetë shumë herë papa Françesku ka bërë thirrje në krijimin apo afirmimin e një kulture takimi, e cila duhet tejkaluar debatet dialektike që shprehen kundër njëri-tjetrit. Kultura e takimit paraqet një mënyrë jetese që kërkon të formojë atë shumëllojshmëri, që përfaqëson një shoqëri, në të cilën dallimet bashkëjetojnë duke e integruar, pasuruar dhe ndriçuar njëra-tjetrën, edhe pse ndoshta proceset e kësaj kulture përfshijnë debate, por edhe ndonjë mosbesim të mundshëm. Përpjekjet e këtilla mundësojnë përfshirjen edhe të atyre pjesëve që gjenden në periferi dhe të anashkaluar (khs. FT 215).

Fjala “kulturë” tregon diçka që ka depërtuar te njerëzit, besimet e tyre më të thella dhe mënyrën e jetës. “Kultura e takimit” do të thotë që si njerëz ne jemi të apasionuar pas njohjes së njëri-tjetrit, kërkimit të gjuhës së përbashkët, ndërtimit të urave, planifikimit të diçkaje që përfshin gjithçka. Kjo disi gjithnjë po bëhet aspiratë e përgjithshme dhe një mënyrë jetese, ndërsa subjekti i kësaj kulture janë njerëzit (FT 216). Kënaqësia e njohjes së tjetrit nënkupton aftësinë e zakonshme për ta njohur të drejtën e tjetrit dhe, nga ana tjetër, për të qenë vetvetja dhe për të qenë i ndryshëm (FT 218).

Një marrëveshje shoqërore reale dhe gjithëpërfshirëse duhet të jetë gjithashtu një “marrëveshje kulturore”, e cila respekton dhe miraton botëkuptime, kultura dhe stile të ndryshme jetese që bashkëjetojnë në shoqëri (FT 219). Një marrëveshje kulturore presupozon largimin decidiv nga një kuptim uniform i identitetit të një vendi dhe kërkon respektimin e diversitetit duke i ofruar asaj mënyra të promovimit dhe përfshirjes sociale (khs. FT 220-221). Kjo marrëveshje gjithashtu kërkon pranimin e mundësisë së heqjes dorë nga diçka e imja për të mirën e përbashkët.

 

Kapitulli 7: Rrugët e takimit të ri

Duke iu referuar realitetit historik dhe shoqëror, vie në pah nevoja për shërimin e plagëve të kaluara dhe si pasojë e shërimit, rivendosjae paqes. Na duhet guximi por edhe e vërteta (FT 225), ata që janë takuar flasin duke filluar nga e verteta e qartë. Vetëm duke u nisur nga e vërteta historike e fakteve, njerëzit do të jenë në gjendje të qëndrojnë dhe të ngulmojnë për ta kuptuar njëri-tjetrin, duke provuar njëherit një sintezë të re për të mirën e të gjithëve. E vërteta është shoqëruesi i pandashëm i drejtësisë dhe mëshirës dhe shumë e nevojshme për ndërtimin e paqes (khs. FT 226-227). Rruga drejt paqes nuk kërkon homogjenizimin e shoqërisë, por sigurisht që na lejon dhe kërkon të punojmë së bashku, duke bashkuar shumë njerëz në implementimin e kërkimeve të përbashkëta dhe të mirës së përgjithshme.

Para së gjithash këtu është e nevojshme të përpiqemi të identifikojmë problemet me të cilat shoqëria ballafaqohet, në mënyrë që të pranojmë se ekzistojnë mënyra të ndryshme të perceptimit dhe të zgjidhjes së vështirësive. Tjetri nuk duhet të mbyllet kurrë në ato që mund të ketë thënë ose bërë, por duhet shikuar përmes premtimeve që ai mbart brenda vetes, premtime që lënë gjithnjë një dritë shprese (FT 228). Pajtimi i vërtetë arrihet në mënyrë proaktive (FT 229). Të jesh proaktivë, do të thotë të marrish mbi vete përgjegjësitë e nevojshme. Një angazhim i përpiktë për të kapërcyer atë që na ndan pa humbur askush identitetin e tyre presupozon që ndjenja themelore e përkatësisë të mbetet e gjallë tek të gjithë (FT 230). Nuk ka pikë përfundimtare në ndërtimin e paqes sociale në një vend, por ajo paraqet një detyrë që nuk jep kohë për të pushuar dhe që kërkon angazhimin e të gjithëve (FT 232).

Ata që pretendojnë të sjellin paqe në shoqëri – sheston papa Françesku – nuk duhet të harrojnë se padrejtësia dhe mungesa e zhvillimit holistik njerëzor nuk lejojnë krijimin e paqes. Nëse bëhet fjalë për të filluar nga e para, ajo gjithmonë do të lëvizë nga e fundit (FT 235). Disa preferojnë të mos flasin për pajtimin, sepse besojnë se konfliktet, dhuna dhe frakturat janë pjesë e funksionimit normal të shoqërisë (FT236). Por falja dhe pajtimi janë tema me rëndësi të madhe si në krishterim ashtu edhe tek fetë e tjera. Jezu Krishti kurrë nuk bëri thirrje për nxitje të dhunës ose të mosdurimit. Jezusi vetë hapur dënoi përdorimin e forcës për t’u imponuar të tjerëve (FT 238). Këtu nuk është fjala për ofrimin e faljes duke hequr dorë nga të drejtat e dikujt para një personi të korruptuar, të fuqishëm, para një krimineli ose dikujt që shkel dinjitetin tonë (FT 241).

Nuk është një detyrë e lehtë për të kapërcyer trashëgiminë dhe pasojat e hidhura të padrejtësisë, armiqësisë dhe mosbesimit të lënë nga konflikti. Megjithatë, kjo mund të arrihet vetëm duke kapërcyer të keqen me të mirën (FT 243). Pajtimi nuk hyn në konflikt, por fiton në konflikt, duke e kapërcyer atë përmes dialogut dhe negociatave transparente, të ndershme dhe të durueshme (FT 244). Nga ata që kanë vuajtur shumë në një mënyrë të padrejtë dhe mizore nuk duhet të kërkohet një lloj “falje shoqërore”. Pajtimi është një çështje personale dhe askush nuk mund ta imponojë atë në të gjithë shoqërinë, asnë raste kur ajo mund të promovohet. Nuk është e mundur të përcaktohet “pajtimi i përgjithshëm”. Harresa e krimit dhe lëndimeve nuk duhet sugjeruar asnjëherë (khs. FT 246).

Pa rikujtim të ngjarjeve nuk ka progres, thekson Papa (FT 249). Ata që falin vërtet nuk harrojnë, por heqin dorë të drejtohen nga e njëjta forcë shkatërruese që i ka dëmtuar ata (FT 251). Kjo nuk ka të bëjë me mosndëshkimin; drejtësia kërkohet nga dashuria për vetë drejtësinë, nga respekti për viktimat, në mënyrë që të parandalohen krimet e reja dhe të mbrohet e mira e përbashkët e njerëzve dhe e shoqërive (FT 252). Lufta është një mohim i të gjitha të drejtave dhe një sulm dramatik ndaj mjedisit. Nëse duam një zhvillim të mirëfilltë njerëzor holistik (të plotë) dhe për të gjithë, duhet të vazhdojmë pa u lodhur në angazhimin tonë për të shmangur luftën midis kombeve dhe popujve (FT 257).

Lufta nuk mund të konsiderohet zgjidhje. Është shumë e vështirë të mbështetesh kriteret racionale të zhvilluara në shekujt e mëhershëm në mënyrë që të flasësh për një “luftë të drejtë” të mundshme. Nuk ka më luftë! (FT 258). Qëllimi përfundimtar i eliminimit të plotë të armëve bërthamore bëhet sfidë dhe imperativ moral dhe humanitar i ditëve tona (FT 262). Dënimi me vdekje është moralisht i papranueshëm dhe nuk kërkohet më në nivelin penal. Është e papranueshme dhe Kisha është e vendosur të propozojë që dënimi me vdekje të shfuqizohet në të gjithë botën (FT 263) potencon papa Françesku. Madje edhe burgimi i përjetshëm gjithashtu është një dënim me vdekje në formë të fshehur (FT 268).

 

Kreu 8: Besimet/fetë në shërbimin të vëllazërisë në botë

Duke filluar nga njohja e vlerës së çdo personi njerëzor, si një krijesë e thirrur për të qenë një fëmijë i Zotit, fetë e ndryshme japin një kontribut të çmuar në ndërtimin e vëllazërisë dhe në mbrojtjen e drejtësisë në shoqëri. Dialogu midis feve kërkon të vendosë miqësinë, paqen, harmoninë dhe të ndajë vlerat dhe përvojat morale dhe shpirtërore në frymën e së vërtetës dhe dashurisë (FT 271). Ne ndajmë themelin përfundimtar: hapjen ndaj Atit të të gjithëve. Vetëm me këtë vetëdije të fëmijëve që nuk janë jetimë, ne mund të jetojmë në paqe mes veti. Arsyeja vetëm, vërtetë mund të pranojë barazinë midis njerëzve dhe të vendosë bashkëjetesën qytetare mes tyre, por ajo nuk është në gjendje të krijojë vëllazëri (khs. FT 272).

Dinjiteti mbinatyror i personit njerëzor, figura dhe shëmbëlltyra e dukshme e Zotit të padukshëm, është, pikërisht për këtë arsye, njeriu është subjekt i një të drejte që askush nuk mund ta shkelë (khs. FT 273). Dëshmia fetare apo bërja e Zotit të pranishëm është e mirë për shoqëritë tona, kërkimi i Zotit me një zemër të sinqertë na ndihmon të njohim vetën dhe të tjerët si shokë të rrugës, vëllezër të vërtetë (FT 274). Kisha respekton faktorin politik dhe autonominë e politikës, por ajo nuk mund të qëndrojë mënjanë në ndërtimin e një bote më të mirë, as të neglizhojë zgjimin e forcave shpirtërore që e bëjnë gjithë jetën shoqërore më të mirë dhe më të frytshme.

Zyrtarët fetarë nuk duhet të merren me politikë partiake, por gjithashtu nuk duhet të heqin dorë nga dimensioni politik i ekzistencës, që nënkupton vëmendjen ndaj së mirës së përbashkët dhe nga ana tjetër shqetësimet për zhvillimin holistik, apo progresin e plotë njerëzor (FT 276). Sipas kësaj enciklike, identiteti i krishterë i Kishës e vlerëson veprimin e Zotit edhe në fetë e tjera “nuk hedh poshtë asgjë të së vërtetës dhe shenjtërisë në ato fe”. Megjithatë, si të krishterë nuk mund ta fshehim se nëse muzika e Ungjillit pushon së dridhuri në brendësinë tonë, ne do të humbasim gëzimin që vjen nga dhembshuria, do të humbasim butësinë që vjen nga besimi, por edhe aftësinë për t’u pajtuar që gjen burimin e saj në njohurinë e qëndrueshme që jemi të falur dhe të dërguar për të dëshmuar dashurinë, pajtimin dhe faljen.

Për ne, ky burim i dinjitetit dhe vëllazërisë njerëzore qëndron në Ungjillin e Jezu Krishtit. Nga kjo buron për mendimin e krishterë dhe për veprimin e Kishës përparësia që i jepet marrëdhënies, takimit me misterin e shenjtë të tjetrit, bashkimit universal me gjithë njerëzimin si thirrje e të gjithëve (FT 277). Kisha jonë është e thirrur të mishërohet në çdo situatë. E pranishme për shekuj në çdo vend në tokë – kjo do të thotë “katolike” – ajo mund ta kuptojë, duke filluar nga përvoja e saj e hirit dhe e mëkatit, bukurinë e thirrjes për dashuri universale.

Në të vërtetë, gjithçka që është njerëzore na përket neve. Kudo ku Këshillet e popujve mblidhen për të vendosur të drejtat dhe detyrat e njeriut, ne jemi të nderuar që na lejohet të ulemi midis tyre. Për shumë të krishterë, ky udhëtim i vëllazërisë ka gjithashtu një Nënë e cila quhet Mari. Ajo e mori këtë epitet të nënës universale nën kryq dhe vëmendja e saj ishte përqendruar jo vetëm tek Jezusi, por edhe tek “pjesa tjetër e pasardhësve të tij”. Me fuqinë e të Ngjallurit ajo dëshiron të lindë një botë të re, në të cilën ne të gjithë jemi vëllezër dhe motra, në të cilën ka vend për çdo pjesë të refuzuar të shoqërive tona dhe në të cilën shkëlqen drejtësia dhe paqja (krhs. FT 278).

Si të krishterë, ne kërkojmë në vendet ku jemi pakicë të garantohet liria, ashtu si e kërkojmë atë për ata që nuk janë të krishterë, atje ku ata janë pakicë. Ka kaq shumë gjëra të rëndësishme të përbashkëta sa është e mundur të identifikohet dhe të promovohet një mënyrë e bashkëjetesës paqësore në pranimin e diversitetit dhe në gëzimin e të qenit vëllezër, sepse ne jemi fëmijë të një Zoti të vetëm (FT 279). Ne gjithashtu i lutemi Zotit që ta forcojë unitetin në Kishë, një unitet të pasuruar nga ndryshimet e pajtuara nga veprimi i Shpirtit Shenjt. Ekziston ende një mungesë e një kontributi profetik dhe shpirtëror për unitetin midis të gjithë të krishterëve (FT 280).

Një rrugë e paqes është e mundur midis feve. Fillimi apo pikënisja duhet të jetë pikëpamja e Zotit, sepse Zoti nuk shikon me sy, por ai vëren dhe sheh me zemënr (FT 281). Si besimtarë, jemi të sfiduar që të kthehemi në burimet tona për t’u përqëndruar në ato që kanë më shumë rëndësi: adhurimi i Zotit dhe dashuria për të afërmin tonë në mënyrë që disa aspekte të mësimit tonë, jashtë kontekstit të tyre, të mos përfundojnë të ushqejnë format e përbuzjes, urrejtjes, ksenofobisë dhe të mohimit të të tjerëve. Dhuna nuk ka bazë në besimet themelore fetare, por në shtrembërimet e tyre (FT 282).

Adhurimi, i sinqertë dhe i përulur, “nuk çon në diskriminim, urrejtje dhe dhunë, por në respektimin e shenjtërisë së jetës, respektimin e dinjitetit dhe lirisë së të tjerëve dhe përkushtimin me dashuri për të mirën e të gjithëve” (FT 283). Besimet fetare në lidhje me kuptimin e shenjtë të jetës njerëzore na lejojnë të njohim vlerat themelore të një njerëzimi të përbashkët, vlera në emrin e të cilëve mund dhe duhet të bashkëpunojmë, ndërtojmë dhe dialogojmë, të falim dhe të rritemi, duke lejuar që të gjithë zërat e ndryshëm të formojnë një këngë fisnike dhe harmonike në vend të thirrjeve fanatike të urrejtjes (FT 283).

Si udhëheqës fetarë, jemi të thirrur të jemi “njerëz të dialogut” të vërtetë për të vepruar në ndërtimin e paqes, jo si ata që thjeshtë janë në mes të palëve, por si ndërmjetësues autentik dhe të vendosur. Secili prej nesh është i ftuar të jetë një mjeshtër i paqes: duke i lidhur dhe bashkuar njerëzit dhe jo duke i ndarë në çfaredo forme; duke shuar dhe jo duke mbështetur urrejtjen; duke i hapur rrugët për dialog dhenë asnjë formë duke ndërtuar mure dhe ndarje (khs. FT 284)./drita.info

– v a zh d o n –

Shpërndaje

Comments are closed.

«