Stela dardane e Valens Turrelit

Feb 15 • Histori, Kulturë

Nga Haxhi MEHMETAJ

 

Stela i takon shek. II pas Krishtit. Në rreshtin 3 dhe 4 Turelius është shkruar me një L, ndërsa në rreshtin 4 – 5 me dy L. Mbishkrimi tregon që gjyshit të tij Valensit, të birit të Turelit, i cili jetoi 80 vjet, stelën ia ngriti nipi dhe trashëgimtari P. Aelius Turelli. Emri Turelius i stërgjyshit dhe emri Turellius i nipit  sipas A. Mayer dhe R. Katiçiq janë emra të antroponimisë ilire. 

 

Stelë varri nga mermeri tipike dardane me përmasa 195 x 65 x 35cm, e dëmtuar në anën e majtë më një zgavër, është gjetur në varreza të Klinës dhe është dërguar në Kurshumli Han të Shkupit. Në nishën harkore, të zbukuruar anash me akroter gjysmë palmetash dhe në mes me një boçë pishe pa luspa, të nxjerrë në plastikë të plotë është paraqitur në reliev portreti i një burri më flokë të shkurtra kaçurrele, pa imtësi të theksuara të tipareve të fytyrës, veshur më këmishë më pala linjash të thela, të pjerrëta dhe në formë trekëndëshi. Sipëri këmishe ka të hedhur mantelin e kopsitur në supin e djathtë më një fibulë të rrumbullaket.

Në xokolin e stelës, nën fushën e mbishkrimit është skalitur kantari i zbukuruar me kanelyra, ku rriten dy kërcejë të hardhisë së rrushit dhe gjetheve të urthit, të cilët përvijohen për rreth fushës së mbishkrimit,  ngjiten deri në maje të nishës dhe mblidhen në spirale nën fushës relievore.

Në të dyja anët e poshtme të kantarit janë paraqitur dy zogj që çukisin kalaveshët e rrushit, ndërsa mbi gryken e kantarit dy zbukurime, njeri në formë të shkronjës M dhe tjetri në formë të rombit. Në fushën e profilizuar të mbishkrimit në formë drejtkëndëshi është skalitur mbishkrimi i në shtatë rreshta:

DM/VALENS s (?) TU/RELIUS VIX AN/LXXX P TV/RELLVS NEPo/ET HERES/BMP/

Lexohet: D(is) M(anibus)/ s(acrum)? Valens Tu-/reli (filius) vix(it) an(nis)/LXXX P. Ael(ius) Tu-/relliusnepos/et heres/B(ene) M(erenti) P(osuit).

Stela i takon shek. II, pas Krishtit. Në rreshtin 3 dhe 4 Turelius është shkruar me një L, ndërsa në rreshtin 4 – 5 me dy L. Mbishkrimi tregon që gjyshit të tij Valensit, të birit të Turelit, i cili jetoi 80 vjet, stelën ia ngriti nipi dhe trashëgimtari P. Aelius Turelli. Emri Turelius i stërgjyshit dhe emri Turellius i nipit sipas A Mayer dhe R. Katiçiq janë emra të antroponimisë ilire./drita.info

Fotografia në ballinë: Stela e Klinës (Përpunimi dhe Dizajni: Dukagjin Mehmetaj)

Comments are closed.

« »