Në audiencën e përgjithshme në Sheshin e Shën Pjetrit, Papa Leoni XIV thekson se feja nuk duhet të jetë në kundërshtim me botën dhe kulturën, por të mishërohet në jetën e njerëzve përmes dialogut, dashurisë dhe shërbimit.
Feja nuk duhet jetuar «në një frymë kundërshtimi apo armiqësie ndaj botës, kulturës dhe shprehjeve të saj njerëzore». Përkundrazi, meqenëse vetë Zoti u mishërua dhe u bë njeri, edhe feja duhet të mishërohet në kulturë, në mënyrë që të arrijë te çdo person.
Këtë ftesë të Kushtetutës baritore të Koncilit të Dytë të Vatikanit Gaudium et spes e ripohoi sot, më 28 tetor, Papa Leoni XIV, gjatë audiencës së përgjithshme mbajtur paradite në Sheshin e Shën Pjetrit, në katekezën kushtuar temës «Marrëdhënia ndërmjet fesë dhe kulturës». Kjo ishte katekeza e shtatë kushtuar Kushtetutës baritore mbi Kishën në botën bashkëkohore, në kuadër të ciklit të reflektimeve mbi dokumentet e Koncilit II të Vatikanit.
Pas përshëndetjes së zakonshme të besimtarëve me papamobil, në Sheshin e Vatikanit, Papa theksoi se marrëdhënia ndërmjet kulturës dhe fesë së krishterë trajtohet në kapitullin e dytë të pjesës së dytë të Kushtetutës konciliare Gaudium et spes . Aty besimtarët nxiten të jetojnë në «bashkim të ngushtë me njerëzit e kohës së tyre» dhe të përballen me «mënyrën e tyre të të menduarit dhe të të ndierit».
Të arrihet një sintezë e pjekur dhe e përgjegjshme ndërmjet fesë dhe kulturës është një kusht i domosdoshëm për të qëndruar besnikë ndaj thirrjes së krishterë, por edhe një kërkesë thelbësore për ta dëshmuar fenë në botë dhe për t’ua komunikuar të tjerëve në mënyrë të besueshme.
Kisha dhe formimi kulturor
Para se të thellohej në marrëdhënien ndërmjet fesë dhe kulturës, Papa Leoni XIV kujtoi se Kisha Katolike është kujdesur gjithmonë që predikimin e Ungjillit ta shoqërojë me themelimin e shkollave të llojeve të ndryshme, me qëllim që të rritet formimi njerëzor, kulturor dhe shpirtëror i burrave dhe grave në të pesë kontinentet.
Papa kujtoi gjithashtu se universitetet, gjatë Mesjetës, lindën «nga zemra e Kishës» dhe dhanë një kontribut vendimtar në zhvillimin e qytetërimit perëndimor.
Përballë përparimit të kulturës dhe të njohurive, që shtron vazhdimisht pyetje të reja dhe gjithnjë e më të thella, besimtarët janë nxitur gjithmonë të japin arsye për fenë e tyre, duke e thelluar dhe duke e shpjeguar atë në dialog me botën ku jetojnë.
Feja, një realitet i mishëruar në jetën e përditshme
Duke folur për shfaqjet e ndryshme të kulturës, të cilat shprehin dimensionin shpirtëror të qenies njerëzore, Papa vuri në dukje se ato mund t’i hapin mendjet ndaj pyetjeve të përhershme mbi kuptimin e botës dhe të ekzistencës njerëzore, duke përgatitur kështu zemrat për të pranuar Ungjillin e Jezu Krishtit.
Më pas, Ati i Shenjtë u ndal te mënyra se si Zoti iu zbulua plotësisht njerëzve.
Marrëdhënia ndërmjet fesë dhe kulturës e ka themelin kryesor te Mishërimi. Nëse Fjala hyjnore u mishërua dhe erdhi të banojë ndër ne, atëherë edhe feja është një realitet i mishëruar, i ndërthurur me kulturën në të cilën jeton.
Ajo është e thirrur të bëhet kulturë, domethënë të arrijë te njeriu në mjedisin e tij të përditshëm, të përbërë nga fjalët njerëzore, traditat, ndjenja fetare, arti, poezia, mendimi dhe shkenca.
Ungjilli, i përcjellë ndërmjet popujve dhe kulturave
Papa Leoni XIV rikujtoi fjalët domethënëse të Shën Gjon Palit II:
«Një fe që nuk bëhet kulturë është një fe që nuk është pranuar plotësisht, nuk është menduar tërësisht dhe nuk është jetuar me besnikëri».
Duke përsëritur këtë pohim, Papa Leoni XIV shpjegoi se feja mund të mishërohet në çdo kulturë, sepse nuk identifikohet në mënyrë të veçantë me asnjërën prej tyre.
Përkundrazi, feja banon në kulturat dhe i shndërron ato nga brenda, sipas «formës» së Jezu Krishtit, domethënë përmes dashurisë, shërbimit dhe njohjes birënore të atësisë së Zotit.
Kisha, nga ana e saj, di të dallojë në kulturat e ndryshme atë që është e mirë, e bukur dhe e vërtetë, për ta mishëruar dhe përcjellë mesazhin e Ungjillit. Në të njëjtën kohë, duke qenë e dërguar te të gjithë popujt, të çdo kohe dhe të çdo vendi, ajo nuk është e lidhur në mënyrë ekskluzive dhe të pazgjidhshme me asnjë racë, komb, mënyrë të veçantë jetese apo traditë të lashtë ose të re.
Kështu, theksoi Papa, Kisha, duke mbetur besnike ndaj traditës së saj dhe e vetëdijshme për karakterin universal të misionit të vet, mund të hyjë në bashkësi me format e ndryshme të kulturës. Nga ky takim lind një pasurim i ndërsjellë: kultura ndihmon në shprehjen e fesë, ndërsa feja e ndriçon dhe e shndërron kulturën nga brenda.
Një shërbim ndaj njeriut që duhet nxitur
Kultura është një e mirë në vetvete, një shërbim ndaj njeriut dhe ndaj përmbushjes së thirrjes së tij në tokë. Për këtë arsye, Kisha e nxit dhe e promovon atë.
Papa Leoni XIV kujtoi se dokumenti i Koncilit të Dytë të Vatikanit Gaudium et spes i bën thirrje bashkësisë ndërkombëtare që të gjithë njerëzit të kenë mundësi të përfitojnë nga të mirat themelore kulturore, duke kapërcyer analfabetizmin dhe mungesën e arsimimit.
Dokumenti Gaudium et spes nxit gjithashtu edhe krijimin e mundësive që personat e aftë të mund të ndjekin studimet e larta. Njëkohësisht, thekson se është detyrë e të gjithëve që pjesëmarrja e grave në jetën kulturore, e cila është e drejtë dhe e domosdoshme, të njihet dhe të promovohet.
Në këtë këndvështrim, kultura nuk është privilegj i një pakice, por një e mirë që duhet të jetë e arritshme për të gjithë dhe që kontribuon në zhvillimin e plotë të personit njerëzor.
Drejt unitetit të dijes
Sa i përket mësimdhënies, dokumenti i Koncilit të Dytë të Vatikanit Gaudium et spes thekson nevojën që ajo të orientohet drejt njëfarë uniteti të dijes, edhe pse kushtet e ndryshuara të jetës mund ta bëjnë këtë synim më të vështirë për t’u arritur.
Për këtë qëllim, Papa u kërkoi të krishterëve të angazhohen para së gjithash në formimin e tyre personal. Edhe pse kanë marrë nëpërmjet Zbulimit hyjnor përgjigjet për pyetjet e mëdha të ekzistencës, ata nuk janë të përjashtuar nga nevoja për një formim të durueshëm intelektual dhe kulturor.
Njohuritë njerëzore dhe shkencore duhet të ecin krahas përmbajtjeve të fesë, të cilat kërkojnë të thellohen vazhdimisht, sipas moshës dhe nivelit të studimeve të secilit.
Feja, pra, nuk e përjashton studimin dhe kërkimin, por i nxit ato. Të besosh nuk do të thotë të heqësh dorë nga të menduarit, por të mësosh të bashkosh dritën e fesë me përpjekjen njerëzore për të njohur të vërtetën.
Teologët të bashkëpunojnë me ekspertët e shkencave të tjera
Në përfundim të katekizmit të audiencës së sotme të përgjithshme, Papa u rikujtoi teologëve thirrjen e dokumentit Gaudium et spes për të bashkëpunuar me ekspertët e shkencave të tjera, duke bashkuar forcat dhe këndvështrimet e tyre.
Ati i Shenjtë Leoni XIV theksoi se kërkimi teologjik, ndërsa thellohet në të vërtetën e zbuluar nga Zoti, nuk duhet ta humbasë kontaktin me kohën në të cilën jetojmë. Përkundrazi, ai duhet të ndihmojë njerëzit e angazhuar në fusha të ndryshme të dijes që të arrijnë një njohje më të plotë të fesë.
Në këtë mënyrë, dialogu ndërmjet teologjisë, shkencës dhe kulturës bëhet një mundësi për rritje të ndërsjellë dhe për një kuptim më të thellë të njeriut dhe të botës.
Mesazhi i Papës është i qartë: feja nuk duhet të mbyllet përballë kulturës, por të hyjë në dialog me të, ta ndriçojë dhe të lejojë që edhe ajo ta ndihmojë për ta shprehur më mirë mesazhin e Ungjillit. Sepse një fe e pranuar me të vërtetë depërton në jetën e përditshme, ndikon në mënyrën tonë të të menduarit dhe të vepruarit dhe bëhet kulturë, dashuri dhe shërbim ndaj çdo njeriu./ Vatican News
Postimi i Mëparshëm
